ADHD: kenmerken, vormen en veelgestelde vragen
ADHD roept bij veel mensen vragen op. Misschien omdat je jezelf in bepaalde beschrijvingen herkent, of omdat je merkt dat aandacht, prikkels of emoties je meer energie kosten dan je zou willen. Tegelijkertijd is ADHD de afgelopen jaren een veelgebruikte term geworden.
Op deze pagina leggen we uit wat er met ADHD wordt bedoeld. We gaan het hebben over veelgestelde vragen, met als doel om inzicht te geven over dit onderwerp. Niet om conclusies te trekken, maar om inzicht te geven. Herkenning kan helpend zijn Wat je ermee doet, bepaal jij.
Wat wordt bedoeld met ADHD?
ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder. In de praktijk wordt het gezien als een manier waarop het brein informatie, prikkels en aandacht verwerkt. Het gaat niet alleen over concentratie, maar ook over impulsiviteit, emotieregulatie en energiebalans.
Vaak wordt er gesproken over mensen met ADHD met een aandachtstekort. Hoewel dit de vertaling is, is er niet sprake van een tekort, maar aandacht op de verkeerde plek. Het lukt weldegelijk om te focussen op bepaalde onderwerpen, mits ze je interesse hebben. Daarnaast is er wel sprake van een aandachtsprobleem omdat ze niet stimulerend genoeg zijn om erop te kunnen focussen.
Welke kenmerken worden vaak herkend bij ADHD?
ADHD kan zich op verschillende manieren uiten. Niet iedereen herkent zich in alles, en kenmerken kunnen per levensfase verschillen.
Aandacht en focus
- Moeite met het vasthouden van aandacht bij taken die weinig prikkels geven
- Snel afgeleid door gedachten of de omgeving
- Juist een sterke focus op onderwerpen die interesse wekken
Energie en uitputting
- Periodes van hoge energie afgewisseld met sterke vermoeidheid
- Het gevoel altijd ‘aan’ te staan
- Overbelasting na sociale of mentale inspanning
Impulsiviteit
- Dingen zeggen of doen zonder veel voorbereiding
- Moeite met wachten of uitstellen
- Snel beslissingen nemen, soms met spijt achteraf
Emotieregulatie
- Emoties intens ervaren
- Snel geraakt, gefrustreerd of overprikkeld
- Moeite met het ‘uitzetten’ van gevoelens
Wat wordt bedoeld met ‘typisch’ ADHD-gedrag?
Er wordt vaak gesproken over ‘typisch ADHD-gedrag’ zoals een stuiterend persoon, maar dat begrip is misleidend. Want, ADHD uit zich op diverse manieren en het ADHD/drukke kind/persoon is daar een voorbeeld van. Gedrag ontstaat namelijk altijd in wisselwerking met omstandigheden, verwachtingen en belasting.
Wat bij de één als impulsief wordt gezien, kan bij een ander juist creativiteit of snelheid zijn. En wat in een rustige omgeving nauwelijks opvalt, kan onder druk ineens zichtbaar worden.
ADHD gaat daarom niet over gedrag los van context, maar over hoe iemand reageert op prikkels, structuur en verwachtingen.
Welke vormen van ADHD worden onderscheiden?
ADHD met voornamelijk aandachtsproblemen
Hierbij staan concentratieproblemen, dromerigheid en moeite met overzicht vaak op de voorgrond. Deze vorm wordt vooral bij volwassenen en vrouwen soms later herkend.
ADHD met voornamelijk hyperactief en impulsief gedrag
Bij deze presentatie zijn onrust, impulsiviteit en een sterke bewegingsdrang vaak duidelijker aanwezig.
Gecombineerde presentatie
Een combinatie van aandachtsproblemen en hyperactief/impulsief gedrag.
Het is belangrijk om te benadrukken dat deze presentaties kunnen veranderen door de tijd en afhankelijk zijn van omstandigheden.
ADHD bij volwassenen
ADHD wordt niet altijd in de kindertijd herkend. Veel volwassenen hebben jarenlang manieren gevonden om te overcompenseren. Dit kan worden gedaan door vervelende gevoelens en/of gedachtes weg proberen te halen die doorgaans als pijnlijk kunnen worden ervaren.
Op latere leeftijd kunnen klachten zichtbaarder worden door:
- toenemende verantwoordelijkheden
- langdurige stress
- vermoeidheid of burn-out
Hierdoor wordt ADHD bij volwassenen soms pas later overwogen of onderzocht.
Waar worden mensen met ADHD vaak rustiger van?
Rust betekent bij ADHD niet automatisch minder prikkels. Voor sommige mensen werkt juist beweging, afwisseling of een duidelijke structuur regulerend.
Wat vaak helpend kan zijn:
- voorspelbaarheid zonder rigiditeit
- taken opdelen in overzichtelijke stappen
- afwisseling tussen focus en ontspanning
- ruimte voor herstel na prikkelrijke momenten
Wat werkt, verschilt sterk per persoon. Er bestaat geen universele oplossing.
ADHD en samenhang met andere klachten
ADHD staat zelden op zichzelf. Er is vaak samenhang met andere thema’s, zoals:
- moeite met emotieregulatie
- overprikkeling
- stress- of traumagerelateerde klachten
Dit betekent niet dat alles verklaard wordt door ADHD, maar wel dat klachten elkaar kunnen beïnvloeden. Daarom is een brede blik belangrijk.
Herkenning en twijfel: moet ik hier iets mee?
Veel mensen herkennen zich gedeeltelijk in ADHD-kenmerken zonder te weten wat dat betekent. Twijfel is daarin heel normaal.
Wie heeft er tegenwoordig geen last van concentratie en focus? Hoewel dit een hinderlijk probleem kan zijn, kan het zijn dat er geen sprake is van een ADHD-diagnose. Er is rondom het wel of niet hebben van een ADHD-diagnose veel vraagtekens.
Mocht je hierover willen sparren dan nodigen we jou graag uit voor het gratis inloopspreekuur.
Hoe wij omgaan met ADHD
Bij GGZ voor Jou benaderen we ADHD niet als een los label, maar als onderdeel van een groter geheel. We kijken samen naar wat iemand ervaart en in welke context.
Sleutelwoorden hierin zijn:
- eigen regie
- (h)erkenning
- Autonomie
- Psycho-educatie
Er valt nog veel te vertellen over ADHD en dat doen wij graag met jou face-to-face. Mocht je vragen hebben over ADHD dan staan onze deuren open tijdens onze gratis inloopspreekuren op maandag t/m vrijdag tussen 09:00-10:00 in Tiel.